Spaarvarkens 2

Er bestaan meer spaarpotten dan spaarvarkens. Beetje vreemd om te stellen dat het spaarvarken het enige echte spaarvoorwerp zou zijn. Dat doe ik ook niet. Het spaarvarken stelt zich bescheiden op tussen alle, al dan niet mechanische, spaarpotten. Binnen de verzamelingen spaarvarkens verzamel ik de variant die ik de authentieke, ouderwetse soort noem. Namelijk die zonder dop, kurk of slotje in de buik. De soort die je stuk moet slaan om je geld er uit te krijgen.
Wie ik ben? Gert Deelman en ik verzamel sinds 1965 die ouderwetse spaarvarkens en heb er inmiddels, vind ik zelf, een beetje kijk op. In 45 jaar heb ik rond dan 900 originele exemplaren op de kop getikt. De intrinsieke waarde heb ik nooit uitgerekend. De emotionele waarde is groot. Ik heb wat met spaarvarkens, daarentegen niks met gewone varkens.

De circa 900 spaarvarkens in mijn collectie hebben geen van alle een gat in de buik. Veel daarvan heb ik zelf op locatie gekocht. Een aantal komt uit een erfenis, via Marktplaats.nl, eBay.co.uk, eBay.fr, of overgenomen (vaak de hele collectie) van een verzamelaar die er mee stopte. Dit vaak vanwege ruimtegebrek en geen zin meer om ze allemaal regelmatig af te stoffen. Om in mijn collectie te komen moet een spaarvarken voldoen aan 3 criteria: 1. Van steenachtig materiaal als aardewerk, porselein of gips; 2. Absoluut geen gat of dop in de buik; 3. Op een varken lijken.

Waarom een spaarpot in de vorm van een varken? Andere dieren kunnen toch ook? Die zijn er, heel veel zelfs. Ik spaar varkens. Het varken staat voor het kapitaal dat het gemiddelde gezin in heel vroeger tijden bezat. Vroeger spaarden de mensen nauwelijks geld, of het moest zijn in een missiebusje of een offerblok in de kerk. Een spaarpot hadden ze niet nodig. Ze spaarden wel op een andere manier. Zoals door in het voorjaar een biggetje te kopen, dat groot te brengen en het varken in november te slachten als voedsel voor de winter. Dat was het kapitaal van de arbeidersgezinnen. Niet alleen als voedsel, maar ook om de chirurgijn (de dokter) te betalen met een ham, of daarmee schulden bij anderen af te lossen. Ook in die zin was het geslachte varken een spaarvarken met kapitaal.